Wstęp
Na końcu lat pięćdziesiątych, z chwilą pojawienia się nowego, amerykańskiego naboju pośredniego 5,56mm x 45 (M193) rozpoczęła się nowa era w historii karabinków automatycznych. Pomijając możliwości jakie nagle szeroko otwarły się przez twórcami broni w układzie bezkolbowym trzeba zauważyć, że nowy nabój charakteryzowała zdecydowanie większa prędkość wylotowa w stosunku do używanej wcześniej amunicji karabinowej oraz pośredniej oraz znacznie mniejsza masa i kaliber. Ówcześnie jedynym powszechnie używanym na świecie nabojem pośrednim, pomijając amunicje eksperymentalną, nigdy nie wprowadzoną na szeroką skalę (jak brytyjski nabój 7mm czy czechosłowacki 7,62mm) w powszechnym użyciu był rosyjski 7,62mm x 39 wz.43.
Wprowadzenia do uzbrojenia USAF a następnie US ARMY, powstałego w wyniku programu SCHV (Small Calibre High Velocity) karabinka M16 oraz M16A1 zasilanego amunicją 5,56mm spowodowało na całym świecie zainteresowanie tego typu amunicją oraz liczne prace nad podobnymi konstrukcjami. Można wśród nich wymienić rosyjski nabój 5,45mm x 39 (wprowadzony w połowie lat siedemdziesiątych razem z karabinkiem AK-74 na uzbrojenie armii ZSRR) czy brytyjski 4,85mm x 49 (pojawił się na początku lat siedemdziesiątych wraz z karabinkiem XL64E5 oraz ręcznym karabinkiem maszynowym XL69E1, ale przegrał rywalizację z nabojem 5,56mm).
Historia naboju 5,8mm x 42
W 1971 roku również Chiny, używające do tej pory rosyjskiej broni zasilanej nabojem 7,62mm, rozpoczęły pracę nad własną amunicją pośrednią o mniejszym kalibrze i większej prędkości wylotowej. Chińczycy w swoich badaniach doszli do podobnych wniosków jak i wszyscy zajmujący się poszukiwaniem tzw. "idealnego kalibru" i skoncentrowali się w okolicy 6mm. Przy czym za założenie dla swoich konstrukcji strzeleckich przyjęli skuteczne rażenie z karabinka automatycznego na dystansie do 400 metrów oraz broni wsparcia do 1000 metrów. Początkowo testowano pięć rozmaitych kalibrów (m.in. 5,8mm, 6mm, 6,2mm), w roku 1974 na placu boju pozostały tylko 5,8mm oraz 6mm, z których ostatecznie w roku 1979 do dalszego rozwoju wybrano ten pierwszy. W 1982 roku zatwierdzono rozwój rodziny broni, która miała powstać do nowej amunicji. Dwa lata zajęło dopracowanie samego 5,8 x 42mm, aby osiągał lepsze parametry niż amunicja zachodnia. Wreszcie twórcy z dumą ogłosili, że ich nabój ma na 600 metrach rozrzut znacznie mniejszy niż M193 (i jego tajwańska kopią czyli TC-74) oraz przebijalność płyty pancernej jest większa niż, wprowadzonego wówczas jako standardowy w NATO, belgijskiego naboju SS109.
5,8mm nabój pośredni DBP87
Masa pocisku zwykłego (pełnopłaszczowego, ze ścięciem tylnym) z wynosi 4,15 grama (z rdzeniem o wadze 1,46 grama), łuska stalowa, lakierowana. Długość naboju 58 mm. Długość łuski 42,2 mm. Długość pocisku 24,2mm. Prędkość początkowa pocisku wystrzelonego z karabinka automatycznego type 95 (QBZ-95, lufa o długości 462 mm) wynosi 930 m/s, z ręcznego karabinka maszynowego type 95 (QBB-95, lufa o długości 556 mm) wynosi 970 m/s.
Wahanie, czyli 7,62mm karabinek type 81
Trzeba jednak zauważyć, że również na początku lat siedemdziesiątych w Chinach zrozumiano, że należy zastąpić starzejące się, kiepskiej jakości i niezbyt celne karabinki type 56 (kopie kbk AK, określane w ChRL jako "pistolety maszynowe") oraz type 56/63 (kopia karabinka samopowtarzalnego SKS oraz jej wersja rozwojowa) nową bronią. Pozostawiono jednak nabój 7,62mm x 39 i stworzono rodzinę broni oznaczanej jako type 81, w skład której wchodził karabinek automatyczny oraz ręczny karabinek maszynowy. Ciekawostką było zastosowanie kilku elementów rzadko lub w ogóle niespotykanych dotąd w karabinkach powstałych na bazie AK, a mianowicie blokady zamka w tylnym położeniu  po wystrzeleniu ostatniego naboju, przełącznika rodzaju ognia zlokalizowanego pod kciukiem strzelca, możliwości wystrzeliwania granatów nasadkowych bez dodatkowych modyfikacji broni oraz regulator gazowy (wykorzystywany do miotania granatów, jedna z nastaw odcinała połączenie z lufą), dla poprawienia celności przedłużono mu również lufę.
Była to konstrukcja w pewnym sensie konkurencyjna w stosunku do broni zasilanych nabojem 5,8mm. Położenie na nią nacisku może świadczyć o problemach - decyzyjnych oraz technicznych - jakie napotykali Chińczycy podczas tworzenia nowej amunicji. Nieoficjalnie wiadomo, że jak w każdej niemal armii trzeba było przełamać konserwatyzm wyższych wojskowych bardzo nieufnie podchodzących do nowego naboju pośredniego małego kalibru. Dopiero wiele testów porównawczych nabojów 5,8mm oraz 7,62mm, wykazujących ogromną przewagę tego pierwszego dało rozwojowi nowej amunicji zielone światło.
5,8mm karabinek type 87 (QBZ-87)
Jednocześnie pracowano nad nowymi konstrukcjami strzeleckimi. W 1984 roku były gotowe pierwsze prototypy broni kalibru 5,8mm, a prace nad karabinkiem, ręcznym karabinkiem maszynowym oraz samą amunicją zakończono w 1986 roku. W 1988 rodzinie nowej broni nadano oznaczenie type 87, a nabój 5,8mm x 42. Pojawił się on w trzech odmianach - dla karabinków automatycznych (oznaczony jako DBP87), z ciężkim pociskiem przeznaczonym dla karabinków maszynowych oraz z pociskiem specjalnym dla broni wyborowej.
 Pierwsza wersja nowej broni - karabinka type 87 - to nieznacznie zmieniony type 81. Znacznie ciekawszy jest jednak model późniejszy oznaczany jako type 87A , zwłaszcza jeśli będzie porównany z wcześniejszymi konstrukcjami chińskimi. Można pokusić się o doszukiwanie rozmaitych wpływów europejskich czy amerykańskich - na przykład muszka przesunięta została na początek komory gazowej, ma ergonomicznie ukształtowany chwyt pistoletowy, a samo łoże (czy też nakładka na rurę gazową oraz lufę) upodabnia go nieco do serii M16Ax. Dosyć niespotykany jest również kształt składanej kolby broni. Sam karabinek został wyprodukowany ledwie w krótkiej serii i posłużył głównie do testów nowej amunicji, ale był to pierwszy krok we wprowadzaniu jej do służby.
Chińczycy tłumaczą tak długie prace badawczo-rozwojowe nad nowym rodzajem amunicji kilkoma czynnikami. Po pierwsze - potrzebą wnikliwego porównania nowo wprowadzanego naboju do amunicji konkurencyjne, czyli rosyjskiej 5,45mm oraz amerykańskiej 5,56mm. Po drugie - analizami czy wprowadzanie nowej amunicji, która nie będzie wymienialna z żadną dotychczas stosowaną ma sens. Po trzecie - wyborem takiego kalibru, który będzie się dało zastosować w szerokiej gamie broni od karabinków, poprzez broń wyborową, wsparcia na pistoletach kończąc. Last but don't least, na wprowadzenie nowej amunicji zaważył także czynnik prestiżowy - zaprezentowaniu światu potęgi chińskiego przemysłu wojskowego i odejście do starego rosyjskiego naboju.
Wczesne modele karabinków w układzie bez kolby właściwej w Chinach
Jako ciekawostkę przed przejściem do samego opisu type 95 można dodać, że nie był to pierwszy karabinek w  układzie bezkolbowym stworzony w Chinach. Poza opisywanym w literaturze enigmatycznym modelu eksperymentalnym (około roku 1985), światło dzienne ujrzał 7,62mm karabinek samopowtarzalny type 86S sprzedawany przez firmę NORINCO na rynku cywilnym w USA. Był to nieznacznie zmodyfikowany type 56 ze wszystkimi jego wadami, ale ujawniał jedną rzecz - prace Chińczyków nad bronią w układzie bullpup. Niemniej jednak już w tym modelu ujawniały się cechy, które później ujrzą światło dzienne w QBZ-95 - rączka napinająca umieszczona pod długim chwytem transportowym.
Broń kalibru 5,8mm
Jest to rodzina chińskiej broni zasilanej nabojem 5,8mm i w większości zbudowanej w układzie bez kolby właściwiej (poza karabinkiem maszynowym QJY-88). W jej skład wchodzi karabinek automatyczny QBZ-95 (type 95), subkarabinek QBZ-95B, karabinek wyborowy (samopowtarzalny) KBU-88 (type 88), ręczny karabinek maszynowy QBB-95 (type 95) oraz uniwersalny karabinek maszynowy QJY-88.
|
|
Rodzina chińskiej broni zbudowanej w układzie bez kolby właściwiej. Konstrukcja powstała w oparciu o karabinek 5,8mm. Jest to broń samoczynno-samopowtarzalna, produkowana przez firmę NORINCO, działająca na zasadzie odprowadzania części gazów prochowych przez otwór w lufie. Ryglowanie przez obrót zamka. Wersja podstawowa QBZ-95 (type 95) przystosowana do chińskiego naboju pośredniego 5,8 x 42mm DPB87 (niewiele danych o tej amunicji można znaleźć w źródłach, jest to najprawdopodobniej zmodyfikowany rosyjski nabój 5,45 x 39mm o polepszonych parametrach), wersja eksportowa QBZ-97 strzela nabojem 5,56 x 45mm SS109 i zasilana jest ze standardowych magazynków do karabinu M16.
Występuje w 4 odmianach, jako subkarabinek CAR-95, karabinek automatyczny QBZ-95 (type 95), samopowtarzalny karabinek wyborowy KBU-88 (type 88) oraz ręczny karabinek maszynowy QBB-95. Z nazewnictwa można wnioskować, iż pierwszym modelem wprowadzonym do służby był karabinek wyborowy, różniący się od innych modeli między innymi umieszczeniem rękojeści napinania. Żaden z modeli nie jest dostosowany dla osób leworęcznych, broń nie ma możliwości zmiany położenia wyrzutnika łusek ani otworu wylotowego. Poza karabinkiem wyborowym, pozostałe wersje mają możliwość prowadzenia ognia pojedyczego, seriami trójstrzałowymi oraz ognia ciągłego (przełącznik rodzaju ognia połączony jest z bezpiecznikiem - pozycje S(zabezpieczony)-E(ogień pojedynczy)-3(seria trójstrzałowa)-F(ogień ciągły)). Po raz pierwszy karabinek zaprezentowano podczas defilady z okazji przyłączenia Hongkongu do ChRL do służby wprowadzono go jednak w kilka lat wcześniej - w 1995 roku. Nazwa QBZ-95/97 jest nazwą producenta (QBZ to akronim pochodzący od 'Qing Buqiang Zu', co oznacza rodzinę lekkich karabinków), oznaczenie type 88, type 95 - oznaczeniem w Chińskiej Armii Ludowej.
|
BW.jpg)
BW.jpg)
