5,56mm karabinek wz.96 w układzie bezkolbowym

Zainteresowanie bronią w układzie bezkolbowym nie ominęło i Polski. W ramach prac dyplomowych realizowanych w Zakładzie Konstrukcji i Eksploatacji Broni Palnej Instytutu Uzbrojenia Wojskowej Akademii Technicznej w roku 1997 stworzono pierwszą polską broń bez kolby właściwej - 7,62mm karabinek wz.97 BOŻ-1 (na bazie 7,62mm karabinka AKM). Kilka lat później w tym samym zakładzie zrealizowano kolejny projekt, którego celem było przekonstruowanie standardowej broni Wojska Polskiego zbudowanej w układzie klasycznym, czyli 5,56mm karabinka wz.96 Beryl, do układu bullpup, przy zachowaniu jak największej liczby elementów pochodzących z modeli bazowego i tej samej zasady działania. Rezultatem pracy realizowanej przez sierż. podchor. Michała Binka oraz ppłk. dr inż. Ryszarda Woźniaka były dwa karabinki, z których jeden (5,56mm karabinek BIN) został zrealizowany jako model i jest wstępną (badawczą) propozycją modernizacji Beryla, natomiast drugi (5,56mm karabinek BIN-21) to projekt docelowej przemiany karabinka wz.96 w konstrukcję bezkolbową.

5,56mm karabinek BIN
Podstawową różnicą między modelem bazowym a karabinkiem BIN jest usytuowanie magazynka za chwytem pistoletowym i drewniane łoże (wykonane ze sklejki i odpowiednio wyprofilowane) z osadzonym na nim chwytem pistoletowym i trzewikiem (z tyłu), zamiast metalowej kolby, nakładki i łoża z tworzywa sztucznego. Zmiany konstrukcyjne objęły również mechanizm spustowo-uderzeniowy - zmodyfikowano przełącznik rodzaju ognia, język spustowy i bezpiecznik przed strzałem przypadkowym oraz dodano szynę spustową. Przełącznik trójpołożeniowy (C - ogień ciągły, P - ogień pojedynczy, S - seria trzystrzałowa) składa się z osi połączonej za pomocą kołka ze skrzydełkiem, znajdującym się na prawej ściance łoża, za magazynkiem. Rodzaj ognia można wybierać zarówno przy broni odbezpieczonej jak i zabezpieczonej. W osi przełącznika umieszczono dwa kołki: lewy służy do włączania ogranicznika długości serii, prawy - do unieruchamiania zaczepu ognia pojedynczego. Język spustowy połączono z zaczepem kurka szyną spustową (położoną w wycięciu bocznym łoża, po lewej stronie) i zamontowano obrotowo w obsadzie, którą umieszczono na lufie. Przed strzałem przypadkowym chroni bezpiecznik przerzutowy znajdujący się z lewej strony łoża, nad chwytem pistoletowym. Gdy przycisk zajmuje skrajne lewe położenie, broń jest zabezpieczona (zablokowany jest język spustowy), w skrajnym prawym - jest odbezpieczona. Do komory gazowej przyspawano: z przodu, do górnej części wspornik szyny celowniczej, a do czołowej - tulejkę - prowadnicę dla obsady łoża. Dotychczasową podstawę celownika pozbawiono ramienia celownika ze sprężyną, zastąpiono je gniazdem do zamontowania szyny celowniczej, umożliwiającą stosowanie dowolnego celownika optycznego (w BIN umieszczono na niej celownik kolimatorowy firmy Aimpoint Electronic).

5,56mm karabinek BIN-21
W porównaniu z BIN w tym modelu zmieniono łoże, mechanizm spustowo-uderzeniowy, przyrządy celownicze oraz komorę zamkową. Podstawową różnicą jest zastąpienie drewnianego łoża trzewikiem (z umieszczonym w nim gniazdem na przybornik do czyszczenia broni) z tworzywa sztucznego mocowanym do tylnej części komory zamkowej. W przełączniku rodzaju ognia usunięto ogranicznik długości serii, broń może prowadzić tylko ogień pojedynczy i ciągły, a sam przełącznik umieszczono na komorze zamkowej za magazynkiem i jest dostępny z obu stron broni. Składa się z osi i dwóch skrzydełek i jest dwupołożeniowy: C oznacza ogień ciągły, P - pojedynczy. Podobnie, jak we wcześniejszym modelu wybór rodzaju ognia może następować zarówno przy odbezpieczonej, jak i zabezpieczonej broni. W osi przełącznika znajduje się kołek unieruchamiający zaczep ognia pojedynczego. Język spustowy w broni pochodzi z Beryla, ale usunięto z niego zaczep kurka i dodano ramię współpracujące z szyną spustową. Bezpiecznik przed strzałem przypadkowym umieszczony jest nad chwytem pistoletowym i składa się z dźwigni (współpracującej z ramieniem języka spustowego) oraz dwóch obrotowych ramion znajdujących się po obu stronach przedłużenia komory zamkowej. Górne położenie ramienia oznaczone literą Z powoduje zabezpieczenie broni, dolne - O - jej odbezpieczenie. Do zaczepu kurkowego przymocowano szynę spustową poruszającą się wewnątrz komory zamkowej po jej lewej stronie. Karabin docelowo ma zostać wyposażony w szynę celowniczą tzw. Picatinny Rail, służącą do mocowania wszelkich typów celowników, ale wyposażoną ją również w mechaniczne przyrządy celownicze. W przedniej części szyny znajduje się gniazdo obsady składanej muszki, a na dolnej powierzchni elementy montażowe, dzięki którym możliwe jest przyłączenie szyny do komory gazowej oraz podstawy celownika. Broń posiada również celownik przeziernikowy ze stałą nastawą 300m, który w położeniu marszowym składany jest na pokrywie komory zamkowej (muszka spoczywa wówczas na szynie celowniczej). Powiększono również dźwignię zatrzasku magazynka, język spustowy i kabłąk spustu, by umożliwić strzelanie z broni w rękawicach w warunkach zimowych.

Dane techniczne karabinków Beryl, BIN i BIN-21:

Większość zdjęć oraz opis broni pochodzą z artykułu autorstwa M. Binka i R. Woźniaka pod tytułem "5,56mm karabinek wz.1996 BERYL w układzie bezkolbowym" opublikowanego w Wojskowym Przeglądzie Technicznym i Logistycznym, numer 5/2002.